bee-keeperPrzegląd ula to czynność, którą pszczelarz powtarza dziesiątki razy w roku, a mimo to wielu robi to przypadkowo — otwierają, zerkają i zamykają bez wyraźnego celu. Dobry przegląd jest szybki, spokojny i ma sens: w ciągu kilku minut dowiadujesz się, czy rodzina ma matkę, dość pokarmu i miejsca oraz czy jest zdrowa. Ten poradnik uczy cię, jak przeglądać ul tak, by dowiedzieć się najwięcej, a pszczoły zaniepokoić najmniej.
Kiedy i jak często przeglądać
W sezonie rozwoju i rójki (wiosną i wczesnym latem) przeglądaj co 7–10 dni, bo w tym czasie z mateczników może wygryźć się nowa matka. Poza głównym sezonem przeglądaj rzadziej. Wybierz ciepły, spokojny dzień, najlepiej około południa, gdy większość zbieraczek jest na pożytku. Nie otwieraj ula w deszcz, chłód, silny wiatr ani późnym wieczorem — wychładzasz czerw i drażnisz pszczoły.
Przygotuj się przed otwarciem
Zanim podejdziesz do ula, rozpal podkurzacz i sprawdź, czy dobrze dymi, ubierz ochronę i przygotuj narzędzia (dłuto pasieczne, miotełkę). Miej jasny cel przeglądu — nie za każdym razem będziesz oglądać wszystko. Pracuj spokojnie i bez gwałtownych ruchów; pszczoły wyczuwają nerwowość. Stań z boku lub za ulem, nigdy przed wylotkiem, by nie przecinać toru lotu zbieraczek.
Jak otworzyć ul spokojnie
Dmuchnij trochę dymu w wylotek i odczekaj pół minuty, potem dmuchnij jeszcze trochę pod powałkę, zanim ją zdejmiesz. Dym nie „truje” pszczół — przerywa ich sygnały alarmowe i je uspokaja. Pracuj powoli, podnoś ramki ostrożnie, by nie zgnieść pszczół i, co najważniejsze, by nie zranić matki. Mniej dymu jest lepsze niż za dużo.
Czego szukać podczas przeglądu
Dobry przegląd odpowiada na kilka kluczowych pytań, w tej kolejności:
- Czy jest matka? Jeśli jej nie widzisz, szukaj świeżych jajeczek — oznaczają, że matka była tu w ciągu ostatnich trzech dni
- Jaki jest czerw? Zdrowy czerw jest zwarty, równy i ładnie zasklepiony
- Czy jest dość pokarmu? Szukaj wieńca miodu i pyłku wokół czerwiu
- Czy jest miejsce dla matki i na zniesiony nektar, czy gniazdo jest zatłoczone?
- Czy są mateczniki (oznaka rójki) albo objawy choroby?
- Jak silna jest rodzina i jaki ma temperament?
Jak „czytać” ramkę
Najwięcej mówi ci ramka z czerwiem. Jajeczka stoją pionowo na dnie komórki i oznaczają, że matka aktywnie czerwi. Wokół czerwiu biegnie wieniec zasklepionego miodu i kolorowego pyłku (pierzgi). Ładnie zwarty czerw bez dziur to oznaka dobrej, młodej matki; chaotyczny, rozrzucony czerw z dużą ilością trutowych (wypukłych) zasklepów może oznaczać starą lub słabą matkę. Naucz się rozpoznawać jajeczka — to umiejętność, która oszczędza ci wielu domysłów.
Oznaki, że coś jest nie tak
Podczas przeglądu zwróć uwagę na niepokojące oznaki:
- Brak jajeczek i czerwiu przez kilka tygodni — rodzina może być bez matki (zatrutowiała)
- Tylko trutowy, wypukły czerw rozrzucony po ramce — matka trutówka lub słaba matka
- Dużo zasklepionych mateczników przy dolnej krawędzi ramek — rodzina szykuje się do rójki
- Podziurawione, zapadnięte zasklepy czerwiu, nieprzyjemny zapach lub „mumie” — możliwa choroba czerwiu
- Bardzo mało pokarmu — rodzinie grozi głód, zwłaszcza w okresie bezpożytkowym
Zamknij schludnie i koniecznie zanotuj
Wstaw ramki z powrotem w tej samej kolejności i w tym samym położeniu, delikatnie opuść powałkę, by nie zgnieść pszczół, i zamknij ul. Zaraz po przeglądzie zanotuj, co widziałeś — pamięć zawodzi, a przeglądy się piętrzą. W aplikacji bee-keeper dla każdego ula prowadzisz dziennik przeglądów: stan matki i czerwiu, pokarm, mateczniki i podjęte działania. Dzięki temu przez cały sezon wyraźnie widzisz, jak rozwija się każda rodzina i nic ci nie umknie.