bee-keeperSteken horen bij het imkeren — vroeg of laat wordt elke imker gestoken. Dat hoeft je niet af te schrikken, maar het moet je wel respect en voorzichtigheid bijbrengen. Wie weet waarom bijen steken en hoe je je moet gedragen, wordt zelden en zonder paniek gestoken. Dit artikel legt uit hoe je steken beperkt, wat je moet doen wanneer ze gebeuren en — wat het belangrijkste is — hoe je de zeldzame maar gevaarlijke allergische reactie herkent.
Waarom een bij steekt
Een werkbij steekt niet uit boosaardigheid, maar uit verdediging — wanneer ze voelt dat zijzelf, de koningin of de voorraden bedreigd worden. Als ze steekt, laat ze de angel en het gif achter en sterft daarna, dus steken is voor haar geen lichte daad. De angel geeft ook een alarmferomoon af, een geur die andere bijen naar dezelfde plek roept om aan te vallen. Daarom lokt één steek gemakkelijk andere uit als je niet reageert.
Hoe je minder gestoken wordt
De meeste steken vermijd je met rustig, zorgvuldig werk en de juiste gewoonten:
- Draag beschermende kleding, zeker zolang je nog ervaring opdoet, en gebruik een beroker
- Werk langzaam en rustig, zonder plotselinge bewegingen of het pletten van bijen
- Open geen kasten bij slecht weer, in de avond of tijdens een drachtloze periode — bijen zijn dan prikkelbaarder
- Vermijd parfum, zweet en donkere, harige kleding (dat doet hen denken aan roofdieren)
- Adem niet rechtstreeks in de vliegopening en ga er niet vóór staan
- Houd open voer en suikerwater afgedekt, zodat je geen roverij en onrust uitlokt
Wat te doen als je gestoken wordt
Reageer snel. Verwijder de angel zo snel mogelijk door hem er met een vingernagel of de bijenveger zijwaarts af te schrapen — pak hem niet met je vingers, want daarmee knijp je meer gif uit het gifblaasje. Blaas een beetje rook op de plek om het alarmferomoon te maskeren. Was de plek en breng zo nodig iets kouds aan om de zwelling te beperken. Plaatselijke zwelling, roodheid en jeuk zijn normaal en verdwijnen binnen een dag of twee.
Een normale reactie versus een ernstige
Bij de meeste mensen veroorzaakt een steek een plaatselijke reactie: pijn, roodheid, zwelling en jeuk op de plek van de steek, die na enkele dagen wegtrekt. Soms is de zwelling groter en breidt ze zich rond de steek uit — dat is nog steeds een plaatselijke reactie, onaangenaam maar op zich niet gevaarlijk. Het gevaar is anders en komt snel opzetten, over het hele lichaam.
Tekenen van een allergische reactie — zoek DRINGEND hulp
Een echte allergische (anafylactische) reactie is een levensbedreigende noodsituatie die zich binnen enkele minuten ontwikkelt. Bel de hulpdiensten als je na een steek het volgende krijgt:
- Zwelling van gezicht, lippen, tong of keel, en een beklemd gevoel in de keel
- Ademhalingsmoeilijkheden, benauwdheid of een piepende ademhaling
- Uitslag, netelroos of jeuk over het hele lichaam, weg van de plek van de steek
- Duizeligheid, een bonzend hart, een daling van de bloeddruk of bewustzijnsverlies
- Misselijkheid, braken of buikkrampen
Als een arts je een adrenaline-injector heeft voorgeschreven, gebruik die dan onmiddellijk en bel toch de hulpdiensten.
Went men aan steken
Veel imkers reageren mettertijd minder heftig op steken, maar een allergie kan zich op elk moment ontwikkelen, zelfs bij iemand die er jarenlang geen last van had. Als je merkt dat je reacties sterker of ongewoon worden, ga dan naar een arts en overweeg een test. Het is verstandig om altijd een telefoon binnen handbereik te houden en iemand te laten weten waar je met de bijen aan het werk bent, zeker als je alleen werkt. Dit artikel bevat algemene informatie en vervangt geen advies van een arts.